موسسه حقوقی وکلای رای مثبت
شماره ثبت 46088
بخش اول – فرار در زمان صلح
ماده ۵۶ – اعضای ثابت نیروهای مسلح هرگاه در زمان صلح بیش از پانزده روزمتوالی
مرتکب غیبت شده و عذر موجهی نداشته باشند فراری محسوب و حسب مورد بهمجازاتهای ذیل
محکوم میشوند:
الف – چنانچه شخصاً خود را معرفی نمایند به حبس از دو تا شش ماه یا محرومیتاز
ترفیع از سه تا شش ماه.
ب – هرگاه دستگیر شوند به حبس از شش ماه تا دو سال یا محرومیت از ترفیع ازشش ماه
تا دو سال.
ماده ۵۷ – اعضای ثابت نیروهای مسلح که در زمان صلح در مأموریت یا مرخصی یامشغول
گذراندن دوره آموزشی در داخل یا خارج از کشور هستند هرگاه پس از خاتمهمأموریت یا
مرخصی یا دوره آموزشی یا پس از فراخوانی قبل از خاتمه آن به فاصله پانزدهروز خود
را جهت بازگشت به محل خدمت به قسمتهای مربوط در داخل و یا سفارتخانههاو یا
کنسولگریها و یا نمایندگیهای دائمی دولت جمهوری اسلامی ایران در خارج
معرفیننمایند و عذر موجهی نداشته باشند فراری محسوب و حسب مورد مشمول یکی
ازمجازاتهای مذکور در ماده (۵۶) این قانون خواهند بود.
ماده ۵۸ – اعضای ثابت نیروهای مسلح که فراری بوده هرگاه در زمان جنگ یا بسیجو
فراخوان عمومی یا هنگامی که یگان مربوط در آمادهباش رزمی میباشد چنانچه ظرفمدت
یک ماه از تاریخ شروع جنگ یا بسیج و فراخوان عمومی یا اعلام آمادهباش رزمی،خود
را معرفی کنند از تعقیب و کیفر معاف خواهند بود.
درصورتی که معرفی پس از مدت مذکور باشد یا در این مدت و یا پس از آن دستگیرشوند
حکم فرار در زمان جنگ را خواهد داشت.
ماده ۵۹ – کارکنان وظیفه نیروهای مسلح هرگاه در زمان صلح بیش از پانزده
روزمتوالی مرتکب غیبت شده و عذر موجهی نداشته باشند فراری محسوب و چنانچهدستگیر
شده باشند به حبس از سه ماه تا یک سال یا سه ماه تا یک سال اضافه خدمتمحکوم
میگردند.
ماده ۶۰ – کارکنان وظیفه فراری در زمان صلح هرگاه شخصاً خود را معرفی ومشغول خدمت
شوند به ترتیب زیر با آنان رفتار میشود:
الف – چنانچه برای اولین بار مرتکب فرار از خدمت شده و ظرف مدت شصت روزاز شروع
غیبت مراجعت نمایند بدون ارجاع پرونده به مرجع قضائی در مقابل هر روزغیبت و فرار،
دو روز به خدمت دوره ضرورت آنان افزوده میشود. این اضافه خدمتبیش از سه ماه
نخواهد بود.
ب – چنانچه پس از مدت یاد شده در بند (الف) این ماده خود را معرفی کنند و
یاسابقه فرار از خدمت داشته باشند به حکم دادگاه به حبس از دو تا شش ماه
محکوممیگردند.
ج – چنانچه در زمان جنگ یا بسیج و فراخوان عمومی یا هنگامی که یگان مربوطدر
آمادهباش رزمی باشد و ظرف حداکثر دو ماه از تاریخ شروع جنگ یا بسیج و
فراخوانعمومی یا اعلام آمادهباش رزمی خود را معرفی کنند از تعقیب و کیفر معاف
خواهند بود.درصورتی که معرفی پس از مدت مذکور باشد یا در این مدت و یا پس از آن
دستگیر شوندحکم فراری در زمان جنگ را خواهند داشت.
تبصره ۱ – فراریان مشمول بند (الف) فوق درصورتی که مدعی عذر موجهیباشند، ادعای
آنان در هیأتی که با شرکت فرماندهان و مسؤولان عقیدتی سیاسی ومسؤولان حفاظت یا
معاونان آنان در سطح لشگرها، تیپهای مستقل، نواحی انتظامی وردههای همطراز و
بالاتر تشکیل میگردد بررسی شده و نظر اکثریت قطعی است.درصورت عذرموجه به تشخیص
هیأت مذکور، به تناسب روزهای موجه از اضافه خدمتوی کسر میگردد.
تبصره ۲ – درصورتی که انجام بقیه خدمت این افراد مورد رضایت فرماندهان باشدممکن
است با تصویب هیأت یاد شده در تبصره (۱) این ماده، تمام یا قسمتی از اضافهخدمت
مزبور بخشیده شود.
تبصره ۳ – دستورالعمل بند (الف) و تبصرههای این ماده ظرف سه ماه پس ازتصویب
این قانون، توسط ستاد کل نیروهای مسلح تهیه و تصویب و ابلاغ میشود.
بخش دوم – فرار در زمان جنگ و درگیریهای مسلحانه
ماده ۶۱ – اعضای ثابت نیروهای مسلح هرگاه در زمان جنگ بیش از پنج روزمتوالی غیبت
نمایند و عذر موجهی نداشته باشند فراری محسوب و پس از دستگیری بهحبس از یک تا پنج
سال محکوم میشوند و اگر فرار از جبهه باشد از زمان غیبت فراریمحسوب و به حبس از
سه تا پانزده سال محکوم میگردند.
ماده ۶۲ – فراریان مذکور در ماده (۶۱) این قانون، چنانچه شخصاً خود را معرفی
ومشغول خدمت شوند درصورتی که فرار آنان از خدمت در زمان جنگ باشد به حبس ازیک تا
سه سال و اگر فرار از جبهه باشد به دو تا پنج سال حبس محکوم میشوند.
ماده ۶۳ – کارکنان وظیفه نیروهای مسلح هرگاه در زمان جنگ بیش از پنج روزمتوالی
غیبت نمایند و عذر موجهی نداشته باشند فراری محسوب و پس از دستگیری بهحبس از یک
تا سه سال محکوم میگردند و اگر فرار از جبهه باشد از زمان غیبت فراریمحسوب و به
حبس از دو تا پنج سال محکوم میشوند.
ماده ۶۴ – فراریان مذکور در ماده (۶۳) این قانون، هرگاه شخصاً خود را معرفی
ومشغول خدمت شوند درصورتی که فرار آنان فرار از خدمت در زمان جنگ باشد به حبساز
سه ماه تا یک سال و اگر فرار از جبهه باشد به حبس از شش ماه تا دو سال
محکوممیگردند.
تبصره – منظور از جبهه مندرج در این قانون منطقهای است که یگانی درگیریمستقیم و
سریع رزمی داشته یا مأموریت آن را دریافت کرده باشد.
ماده ۶۵ – چنانچه فرار افراد مذکور در مواد (۶۱)، (۶۲)، (۶۳) و (۶۴) این
قانون،موجب شکست جبهه اسلام یا وارد شدن تلفات جانی به نیروهای خودی شود
بهمجازات محارب محکوم میشوند.
ماده ۶۶ – هر نظامی که در جریان عملیات علیه عوامل خرابکار، ضد انقلاب،اشرار و
قاچاقچیان مسلح از محل مأموریت و یا منطقه درگیری فرار نماید در حکم فرار ازجبهه
محسوب و حسب مورد مشمول مجازاتهای مقرر در این بخش خواهد بود.
ماده ۶۷ – نظامیانی که در زمان جنگ در مأموریت یا مرخصی هستند یا مشغولگذراندن
دوره آموزشی در داخل یا خارج کشور میباشند، هرگاه پس از خاتمه مأموریت یامرخصی
یا دوره آموزشی یا پس از فراخوانی قبل از خاتمه آن به فاصله پنج روز خود راجهت
بازگشت به محل خدمت به قسمتهای مربوط در داخل یا سفارتخانهها یاکنسولگریهایا
نمایندگیهای دائمی دولت جمهوری اسلامی ایران در خارج معرفی ننمایند چنانچه
عذرموجهی نداشته باشند فراری محسوب و حسب مورد مشمول مجازاتهای مقرر در اینبخش
خواهند بود.
ماده ۶۸ – هر نظامی که در زمان بسیج یا هنگامی که یگان مربوط در
مأموریتآمادهباش رزمی میباشد مرتکب فرار شود حسب مورد مشمول مجازاتهای مقرر در
اینبخش خواهد بود.
ماده ۶۹ – افراد وظیفه دوره احتیاط و ذخیره که در زمان جنگ احضار شده و بهفاصله
پنج روز از تاریخ احضار یا فراخوان بدون عذر موجه خود را معرفی نکنند فراریمحسوب
و به حبس از شش ماه تا دو سال محکوم میشوند. درصورتی که افراد یاد شدهقبل از
خاتمه جنگ شخصاً خود را معرفی نمایند، دادگاه مجازات آنان را تخفیف میدهد.
ماده ۷۰ – فراریان مشمول مواد (۶۲) و (۶۴) این قانون، فقط برای بار اول فرار
ازخدمت میتوانند از تخفیف مقرر در این مواد استفاده نمایند و درصورت تعدد و
یاتکرارفرار از خدمت حسب مورد مطابق مواد (۶۱) و (۶۳) این قانون مجازات خواهند
شد.
بخش سوم – مقررات مشترک
ماده ۷۱ – هر نظامی که با سلاح گرم، هواپیما، بالگرد، کشتی، ناوچه، تانک ووسائل
موتوری جنگی یا مجهز به سلاح جنگی مبادرت به فرار نماید از زمان غیبت فراریمحسوب
و چنانچه عمل وی ضربه مؤثر به مأموریت نیروهای مسلح وارد آورد به مجازاتمحارب و
درغیر این صورت به حبس از سه تا پانزده سال محکوم میشود.
ماده ۷۲ – هر نظامی با وسائل موتوری دیگر یا سایر وسائل و لوازم مورد
استفادهنیروهای مسلح غیر از موارد یاد شده در ماده (۷۱) این قانون فرار نماید
چنانچه عمل ویضربه مؤثر به مأموریت نیروهای مسلح وارد آورد به مجازات محارب و در
غیر این صورتبه ترتیب ذیل محکوم خواهد شد:
الف – هرگاه فرار وی از جبهه باشد از لحظه غیبت فراری محسوب و به حبس از سهتا
پانزده سال.
ب – هرگاه فرار وی در زمان جنگ باشد به حبس از دو تا ده سال.
ج – در غیر موارد مذکور به حبس از دو تا پنج سال.
تبصره – چنانچه عمل وی به موجب مواد دیگر این قانون مجازات شدیدتریداشته باشد به
آن مجازات محکوم میشود.
ماده ۷۳ – هر نظامی که به طرف دشمن فرار نماید و موجب شکست جبهه اسلام یاتقویت
دشمن گردد به مجازات محارب و درغیر این صورت به سه تا پانزده سال حبسمحکوم
میشود.
ماده ۷۴ – فرار بیش از دو نفر که با تبانی قبلی صورت گیرد فرار با توطئه
محسوبمیگردد و چنانچه عنوان محاربه بر اقدام آنان صادق باشد به مجازات محارب
محکوم ودرغیر این صورت مجازات آن در زمان جنگ سه تا پانزده سال و در زمان صلح دو
تا پنجسال حبس میباشد.
ماده ۷۵ – محصلان مراکز آموزشی و اعضای پیمانی که طبق مقررات استخدامینیروهای
مسلح خدمت پیمانی را به صورت نظامی یا کارمند انجام میدهند و بسیجیویژه تابع
مقررات مربوط به اعضای ثابت و کارکنان خرید خدمت نیروهای مسلح و سایربسیجیان در
زمان خدمت از لحاظ کیفر مندرج در این فصل تابع مقررات مربوط به کارکنانوظیفه
میباشند.
ماده ۷۶ – منظور از عذر موجه مندرج در این قانون مواردی است از قبیل:
الف – بیماری مانع از حضور.
ب – فوت همسر، پدر، مادر، برادر، خواهر و اولاد (در زمانی که عرفاً برای
مراسماولیه ضرورت دارد) و همچنین بیماری سخت یکی از آنان (درصورتی که مراقب
دیگرینباشد و به مراقبت وی نیاز باشد).
ج – ابتلاء به حوادث بزرگ مانند حریق، سیل و زلزله.
د – در توقیف یا حبس بودن.
تبصره – هر نظامی که به حوادث مذکور در بندهای (الف)، (ب) و (ج) این مادهمبتلا
گردد موظف است در اولین فرصت ممکن، مراتب را به یگان اطلاع و حسب موردنسبت به اخذ
مرخصی استعلاجی، استحقاقی و امثال آن اقدام نماید. درصورتی که امکاناخذ مرخصی
وجود داشته باشد و اقدام نکند، همچنین اگر پس از برطرف شدن عذر وسپری شدن مدتی که
عرفاً برای آن حادثه ضرورت دارد خود را معرفی ننماید با توجه بهمدت غیبت حسب مورد
طبق مقررات انضباطی یا کیفری با او رفتار خواهد شد.
ماده ۷۷ – کارکنان فراری نیروهای مسلح تا رسماً خود را برای ادامه خدمت بهیگان
مربوط معرفی ننمایند فرارشان استمرار خواهد داشت و درصورتی که در اثناء فراریکی
از عذرهای موجه حادث شود برای مدت زمان عذر موجه مجازات نخواهند شدولی مجموع فرار
قبل و بعد از حدوث عذر، یک فرار متوالی و مستمر محسوب میشود.
درصورتی که پس از صدور رأی نهائی دادگاه و ابلاغ آن، خود را به یگان مربوطمعرفی
ننمایند فراری محسوب و به اتهام فرار مجدد نیز تعقیب خواهند شد.
